khí nén có nước lẫn dầu: Khí nén ra có nước hoặc lẫn dầu là vấn đề nghiêm trọng trong nhà máy đá, bởi khí ẩm và dầu sẽ đi thẳng vào van điện từ, xi lanh tách đá và khuôn đá. Hậu quả có thể là van kẹt, xi lanh rỉ sét, đá dính khuôn, tách đá không đều và nguy cơ ảnh hưởng tới vệ sinh sản phẩm. Khí nén cho máy làm đá cần khô và sạch, vì vậy khi phát hiện khí ẩm hoặc lẫn dầu, nhà máy cần xử lý ngay thay vì tiếp tục sản xuất và hy vọng vấn đề tự hết.
khí nén có nước lẫn dầu: Vì sao khí nén luôn chứa hơi nước
Không khí xung quanh luôn chứa hơi nước, và khi máy nén nén không khí lại, hơi nước cũng bị nén theo. Khi khí nén nguội đi trong bình tích khí và đường ống, hơi nước ngưng tụ thành nước lỏng, đọng lại ở những điểm thấp của hệ thống. Lượng nước ngưng càng nhiều khi độ ẩm môi trường càng cao, nhiệt độ môi trường càng nóng và máy chạy càng liên tục, đúng với điều kiện phổ biến của nhà máy đá ở vùng khí hậu nóng ẩm. Vì vậy, nước ngưng trong hệ thống khí nén là hiện tượng bình thường, vấn đề chỉ trở nên nghiêm trọng khi hệ thống xử lý khí không loại bỏ được nước ngưng trước khi khí tới máy làm đá.
Máy sấy khí có nhiệm vụ làm khô khí nén, phổ biến là máy sấy lạnh hoặc máy sấy hấp phụ cho yêu cầu khí khô hơn. Nếu máy sấy yếu, quá tải hoặc hỏng, khí ra vẫn ẩm dù các thiết bị khác còn tốt. Lọc khí sau máy sấy chỉ giữ lại hơi nước còn sót, bụi và dầu dạng sương, không thể thay thế máy sấy đã hỏng.
Nguyên nhân khí nén có nước
Nguyên nhân đầu tiên là máy sấy khí quá tải so với lưu lượng thực tế, ví dụ nhà máy lắp thêm máy làm đá nhưng không nâng cấp máy sấy, khiến máy sấy phải xử lý lượng khí lớn hơn thiết kế. Nguyên nhân thứ hai là máy sấy hỏng hoặc hoạt động kém, như dàn lạnh bám bụi, gas lạnh thiếu, quạt giải nhiệt yếu hoặc van xả nước ngưng bị tắc. Khi van xả nước ngưng tắc, nước sẽ tích tụ trong máy sấy và theo khí đi tiếp vào đường ống, dù máy sấy về lý thuyết vẫn đang chạy.
Nguyên nhân thứ ba là bố trí hệ thống chưa đúng, ví dụ đường ống không có độ dốc về điểm xả, không có van xả đáy tại điểm thấp, hoặc bình tích khí đặt ở vị trí làm nước ngưng khó thoát. Nhiệt độ môi trường quá cao cũng làm máy sấy lạnh giảm hiệu quả, bởi máy sấy phải làm lạnh khí từ nhiệt độ đầu vào cao hơn xuống nhiệt độ điểm sương yêu cầu. Trong trường hợp này, cải thiện thông gió phòng máy và vệ sinh dàn giải nhiệt của máy sấy có thể giúp khí khô hơn mà chưa cần thay máy sấy mới.
Nguyên nhân khí nén lẫn dầu
Khí nén lẫn dầu thường xuất phát từ tách dầu của máy nén khí trục vít bị hỏng, tắc ống hồi dầu hoặc dầu đổ thừa. Tách dầu có nhiệm vụ giữ dầu bôi trơn không theo khí ra ngoài, khi tách dầu đã tới hạn hoặc bị rách, dầu sẽ theo khí đi vào đường ống với lượng lớn. Ống hồi dầu tắc cũng gây ra hiện tượng tương tự, bởi dầu đọng trong tách dầu không hồi về được và bị cuốn theo khí ra ngoài, dù tách dầu mới thay không lâu.
Ngoài ra, dầu sai loại, dầu xuống cấp hoặc mức dầu quá cao cũng làm tăng lượng dầu theo khí. Lọc khí sau máy nén nếu đã bẩn hoặc không đúng cấp lọc sẽ không giữ được dầu dạng sương, khiến dầu đi tiếp tới máy làm đá. Phân biệt nguyên nhân rất quan trọng, bởi thay lọc khí sẽ không giải quyết được nếu nguyên nhân gốc nằm ở tách dầu hoặc ống hồi dầu.
Tác hại của khí ẩm và khí lẫn dầu
Khí ẩm gây rỉ sét đường ống, van và xi lanh, làm van kẹt và đá dính khuôn, đồng thời tạo điều kiện cho vi sinh phát triển tại những điểm đọng nước trong nhà máy đá.
Khí lẫn dầu gây ra tác hại tương tự nhưng nghiêm trọng hơn về vệ sinh, bởi dầu bám vào van, xi lanh và khuôn đá rất khó vệ sinh sạch hoàn toàn. Dầu cũng làm gioăng cao su trương nở hoặc chai cứng tùy loại dầu và loại gioăng, khiến van nhanh hỏng hơn. Về lâu dài, cả khí ẩm và khí lẫn dầu đều làm tăng chi phí bảo trì, giảm năng suất và tăng nguy cơ dừng máy đột ngột, vì vậy đầu tư vào hệ thống xử lý khí là khoản đầu tư bảo vệ toàn bộ dây chuyền làm đá.
| Vấn đề | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý trước tiên |
|---|---|---|
| Khí có nước | Máy sấy quá tải hoặc hỏng, van xả tắc | Kiểm tra máy sấy, vệ sinh và thông van xả |
| Khí lẫn dầu | Tách dầu hỏng, ống hồi dầu tắc | Kiểm tra tách dầu và ống hồi dầu |
| Nước đọng đường ống | Ống không dốc, thiếu xả đáy | Bố trí xả đáy tại điểm thấp |
| Lọc nhanh bẩn | Dầu và nước quá nhiều trước lọc | Xử lý máy sấy và tách dầu trước |
| Van kẹt do ẩm | Khí ẩm lâu ngày gây rỉ | Làm khô khí, vệ sinh và thay phớt van |
Cách làm sạch khí theo từng bước
Bước đầu tiên là xác định khí đang ẩm, lẫn dầu hay cả hai, bằng cách quan sát nước ngưng tại điểm xả đáy, kiểm tra lọc khí và quan sát khí ra tại đầu máy làm đá. Tiếp theo, kiểm tra máy sấy khí gồm nhiệt độ điểm sương, dàn giải nhiệt, quạt và van xả nước ngưng, đồng thời kiểm tra tách dầu, mức dầu và ống hồi dầu của máy nén. Cách kiểm tra theo thứ tự từ máy nén tới máy sấy, lọc và đường ống sẽ giúp tìm đúng thiết bị gây ra vấn đề thay vì thay lọc một cách mù quáng.
Sau khi xác định nguyên nhân, cần xử lý thiết bị gốc trước, ví dụ sửa máy sấy, thay tách dầu hoặc thông ống hồi dầu. Sau đó thay lọc khí đã bẩn, xả hết nước ngưng trong bình và đường ống, rồi kiểm tra lại chất lượng khí trước khi cho máy làm đá chạy trở lại.
Duy trì khí khô và sạch lâu dài
Để duy trì khí khô và sạch, nhà máy nên kiểm tra nước ngưng và điểm sương định kỳ, vệ sinh máy sấy và lọc theo lịch, đồng thời theo dõi lượng dầu hao của máy nén để phát hiện sớm tách dầu xuống cấp. Đường ống cần có đủ điểm xả đáy và được xả định kỳ, đặc biệt sau những ngày độ ẩm cao hoặc sau khi hệ thống dừng lâu. Khi mở rộng nhà máy, cần tính toán lại công suất máy sấy và cấp lọc theo lưu lượng mới, thay vì giữ nguyên hệ thống xử lý khí cũ cho lượng khí lớn hơn.
Ghi chép ngày thay lọc và kết quả kiểm tra khí sẽ giúp phát hiện xu hướng xuống cấp sớm, ví dụ lượng nước ngưng tăng dần báo hiệu máy sấy đang yếu đi.
Kết luận
Khí nén có nước hoặc lẫn dầu không phải lỗi nhỏ có thể bỏ qua, mà là dấu hiệu hệ thống xử lý khí đang có vấn đề từ máy sấy, tách dầu, lọc hoặc đường ống. Chẩn đoán theo thứ tự từ máy nén tới máy làm đá, xử lý thiết bị gốc trước rồi mới thay lọc sẽ giúp khí trở lại khô và sạch một cách bền vững. Nếu cần tư vấn chọn máy sấy, cấp lọc và tách dầu phù hợp với quy mô nhà máy đá, chủ đầu tư có thể liên hệ maynen.com.vn để được khảo sát và báo giá hệ thống xử lý khí trọn gói.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt khí nén ẩm và khí nén lẫn dầu? Khí ẩm thường đi kèm nước ngưng nhiều tại điểm xả đáy, van kẹt do rỉ sét và đá dính khuôn, trong khi khí lẫn dầu đi kèm dầu hao nhanh, dầu đọng trong đường ống và mùi dầu rõ rệt. Kiểm tra nước ngưng, lượng dầu hao và lọc khí sẽ giúp phân biệt hai trường hợp này.
Máy sấy khí lạnh có đủ cho nhà máy đá không? Với đa số nhà máy đá, máy sấy lạnh đạt yêu cầu nếu được chọn đúng công suất và bảo dưỡng tốt. Chỉ khi yêu cầu khí rất khô, ví dụ cho một số ứng dụng đặc biệt, mới cần máy sấy hấp phụ. Việc chọn loại máy sấy nên dựa trên yêu cầu điểm sương thực tế của máy làm đá.
Van xả nước ngưng bị tắc thì xử lý thế nào? Cần dừng phần hệ thống liên quan, xả áp an toàn rồi vệ sinh hoặc thay van xả, đồng thời kiểm tra xem nước ngưng có lẫn cặn làm tắc van không. Sau khi xử lý, cần theo dõi vài ngày để chắc chắn van xả hoạt động đều và không còn nước tích tụ.
Thay lọc khí có làm khí hết ẩm không? Không, lọc khí chỉ giữ lại một phần hơi nước và dầu dạng sương, không thể thay thế máy sấy khi máy sấy đã hỏng hoặc quá tải. Cần sửa máy sấy trước, sau đó thay lọc đã bẩn thì khí mới khô trở lại.
Bao lâu nên kiểm tra chất lượng khí nén một lần? Nên kiểm tra nước ngưng hằng ngày, kiểm tra máy sấy và lọc hằng tuần, đồng thời kiểm tra điểm sương và chất lượng khí định kỳ mỗi quý. Khi thời tiết nóng ẩm kéo dài hoặc sau khi mở rộng nhà máy, cần kiểm tra thường xuyên hơn.
