Máy làm đá tách đá kém do thiếu khí nén thường biểu hiện bằng đá tách chậm, đá còn dính một phần trong khuôn, đá vỡ vụn hoặc có khuôn tách được và có khuôn không. Nhiều nhà máy ban đầu nghi ngờ do hệ thống lạnh, nhưng thực tế lực tách đá phụ thuộc rất nhiều vào khí nén, bởi van và xi lanh khí nén là bộ phận tạo ra lực đẩy đá ra khỏi khuôn. Khi khí yếu, thiếu hoặc không ổn định, lực tách đá sẽ không đủ dù hệ thống lạnh vẫn làm đá đông tốt.
máy làm đá tách đá kém do thiếu khí nén: Phân biệt thiếu khí với lỗi hệ thống lạnh
Trước khi kết luận thiếu khí, cần phân biệt với các lỗi hệ thống lạnh như đá chưa đông đủ, nhiệt độ khuôn chưa phù hợp hoặc nước cấp có vấn đề. Nếu đá chưa đông đủ, đá sẽ mềm, vỡ khi tách và bề mặt không trong, trong khi đá do thiếu khí thường đã đông cứng nhưng không bật ra khỏi khuôn hoặc chỉ bật ra một phần. Nếu tất cả các khuôn đều tách kém như nhau, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở nguồn khí chung như áp suất thấp hoặc đường ống chính có vấn đề. Nếu chỉ một vài khuôn tách kém, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở van hoặc xi lanh riêng của khuôn đó.
Một cách kiểm tra đơn giản là quan sát đồng hồ áp suất tại đầu máy làm đá trong lúc tách đá. Nếu áp suất tụt sâu đúng lúc van tách mở, hệ thống khí đang không cung cấp đủ lưu lượng tức thời. Nếu áp suất vẫn ổn định nhưng một khuôn vẫn tách kém, cần kiểm tra van và xi lanh của khuôn đó thay vì tăng áp suất chung. Cách phân biệt này giúp tránh tăng áp suất một cách mù quáng, vừa tốn điện vừa không giải quyết được van đã kẹt.
Kiểm tra van tách đá và đường khí tới van
Van điện từ tách đá là chi tiết hay hỏng nhất trong hệ thống khí của máy làm đá, bởi van đóng mở hàng nghìn lần mỗi ngày trong môi trường ẩm. Van kẹt có thể do rỉ sét, cặn bẩn, gioăng mòn hoặc cuộn dây điện từ yếu. Khi kiểm tra, cần nghe tiếng đóng mở của van, quan sát đèn báo nếu có và kiểm tra điện áp cấp cho cuộn dây. Van không đóng mở dứt khoát, đóng mở chậm hoặc chỉ mở một phần đều là dấu hiệu van đã yếu hoặc bị kẹt một phần.
Đường khí tới van cũng cần kiểm tra, gồm ống dẫn khí có bị gập, bẹp hoặc tắc một phần không, đầu nối có rò rỉ không và lọc khí trước van có bẩn không. Một đoạn ống bị gập nhẹ có thể không ảnh hưởng khi áp suất cao, nhưng khi nhiều van mở cùng lúc, đoạn ống đó sẽ trở thành điểm nghẽn làm khí tới van không đủ. Lọc khí trước van nếu bẩn sẽ làm áp suất sau lọc thấp hơn áp suất hệ thống, khiến van nhận khí yếu dù đồng hồ tổng vẫn báo bình thường. Vì vậy, khi kiểm tra van, luôn kiểm tra cả đường khí và lọc đi kèm.
Kiểm tra xi lanh khí nén và lực tách đá
Xi lanh khí nén tạo ra lực đẩy trực tiếp để tách đá, nên xi lanh yếu sẽ làm đá tách chậm dù van đã mở đủ. Dấu hiệu xi lanh yếu gồm hành trình xi lanh không hết, xi lanh di chuyển chậm hoặc giật cục, có tiếng xì khí tại phớt xi lanh. Phớt xi lanh mòn làm khí rò qua phớt thay vì tạo lực đẩy, khiến lực tách giảm và khí thất thoát. Ty xi lanh cong, rỉ sét hoặc bám cặn cũng làm xi lanh di chuyển không trơn tru và tăng ma sát.
Khi kiểm tra xi lanh, cần quan sát hành trình đầy đủ trong vài chu trình, kiểm tra ty có thẳng và sạch không, phớt có rò khí không và tốc độ di chuyển có đều không. Nếu xi lanh một khuôn chậm hơn hẳn các khuôn khác, có thể đổi thử van hoặc xi lanh sang khuôn khác để xác định chi tiết hỏng. Với xi lanh mòn nặng, thay phớt hoặc thay xi lanh mới thường hiệu quả hơn sửa tạm thời.
Kiểm tra áp suất và lưu lượng cấp khí
Áp suất cấp khí cần kiểm tra tại ba điểm gồm sau bình tích khí, trước cụm van tách đá và tại đầu máy làm đá, trong lúc tách đá thực tế. Nếu áp suất sau bình ổn nhưng trước van thấp, vấn đề nằm ở đường ống hoặc lọc giữa hai điểm đó. Nếu áp suất trước van ổn nhưng đá vẫn tách kém, vấn đề nằm ở van hoặc xi lanh như đã nêu. Ngoài áp suất tĩnh, cần quan tâm tới lưu lượng tức thời, bởi tách đá cần một lượng khí lớn trong thời gian rất ngắn, và bình tích khí đặt gần máy làm đá sẽ giúp cung cấp lượng khí tức thời này tốt hơn bình đặt xa.
Một nguyên nhân hay bị bỏ qua là nhiều máy làm đá tách đá cùng lúc, làm tổng nhu cầu khí tức thời vượt quá khả năng cung cấp của hệ thống. Trong trường hợp này, có thể điều chỉnh thời điểm tách đá lệch nhau giữa các máy, tăng dung tích bình tích khí gần máy làm đá hoặc tăng đường kính đoạn ống chính. Việc lệch thời điểm tách đá chỉ vài giây cũng có thể giảm đỉnh nhu cầu khí đáng kể, giúp tất cả các máy tách đá ổn định hơn mà chưa cần đầu tư thêm máy nén.
| Bộ phận kiểm tra | Dấu hiệu thiếu khí | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Van điện từ | Đóng mở chậm, không dứt khoát | Vệ sinh, thay phớt hoặc thay van |
| Đường khí tới van | Ống gập, rò rỉ, lọc bẩn | Thay ống, xử lý rò, thay lọc |
| Xi lanh | Hành trình không hết, xì phớt | Thay phớt hoặc thay xi lanh |
| Áp suất cấp khí | Tụt sâu khi tách đá | Kiểm tra bình, ống và lưu lượng |
| Thời điểm tách đá | Nhiều máy tách cùng lúc | Lệch thời điểm tách giữa các máy |
Vệ sinh dàn ngưng và khuôn đá bằng khí nén
Khí nén không chỉ dùng để tách đá mà còn là công cụ vệ sinh hữu ích cho dàn ngưng và khuôn đá, nếu dùng đúng cách. Với dàn ngưng, khí nén áp suất vừa phải có thể thổi bay bụi bám trên lá tản nhiệt, giúp dàn ngưng tản nhiệt tốt hơn và hệ thống lạnh chạy hiệu quả hơn. Khi thổi dàn ngưng, cần thổi theo chiều ngược với chiều gió hút bụi vào, giữ khoảng cách hợp lý để không làm cong lá tản nhiệt, và thực hiện khi hệ thống đã dừng an toàn theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Với khuôn đá, khí nén có thể thổi sạch nước đọng, vụn đá và cặn bẩn sau mỗi ca hoặc trước khi vệ sinh sâu. Không nên dùng áp suất quá cao thổi trực tiếp vào khuôn đang có đá, bởi có thể làm vỡ đá hoặc bắn vụn đá gây nguy hiểm. Khí vệ sinh khuôn cần khô và sạch, và sau khi thổi, khuôn vẫn cần vệ sinh bằng nước sạch theo quy trình của nhà máy.
Kết luận
Máy làm đá tách đá kém do thiếu khí nén cần được chẩn đoán theo thứ tự từ áp suất cấp khí tới van, đường khí và xi lanh, thay vì chỉ tăng áp suất chung một cách mù quáng. Phân biệt thiếu khí với lỗi hệ thống lạnh, kiểm tra từng khuôn riêng và điều chỉnh thời điểm tách đá sẽ giúp khắc phục đúng nguyên nhân với chi phí thấp. Đồng thời, dùng khí nén đúng cách để vệ sinh dàn ngưng và khuôn đá sẽ giúp hệ thống chạy ổn định hơn. Nếu cần hỗ trợ kiểm tra van, xi lanh và hệ thống khí cho máy làm đá, chủ nhà máy có thể liên hệ maynen.com.vn để được tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật tận nơi.
Câu hỏi thường gặp
Đá tách kém nhưng hệ thống lạnh vẫn tốt thì nguyên nhân do đâu? Nhiều khả năng do khí nén thiếu, van tách đá kẹt, xi lanh yếu hoặc áp suất tụt khi tách đá. Cần kiểm tra áp suất tại đầu máy làm đá trong lúc tách đá, sau đó kiểm tra van và xi lanh của khuôn tách kém.
Có nên tăng áp suất máy nén khi đá tách kém không? Chỉ nên tăng áp suất sau khi đã kiểm tra và loại trừ van kẹt, xi lanh yếu và đường ống nghẽn. Tăng áp suất khi van đã kẹt sẽ không giải quyết được vấn đề mà còn tốn điện và làm van nhanh hỏng hơn.
Xi lanh tách đá bao lâu cần kiểm tra phớt một lần? Nên kiểm tra phớt xi lanh trong các đợt bảo dưỡng quý, đồng thời quan sát hằng ngày xem xi lanh có xì khí, di chuyển chậm hoặc hành trình không hết không. Môi trường ẩm của nhà máy đá làm phớt nhanh mòn hơn môi trường khô.
Dùng khí nén vệ sinh dàn ngưng có làm cong lá tản nhiệt không? Có thể làm cong nếu thổi quá gần hoặc áp suất quá cao. Cần giữ khoảng cách hợp lý, thổi theo chiều ngược với chiều bụi vào và dùng áp suất vừa phải theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nhiều máy làm đá tách đá cùng lúc thì xử lý thế nào? Có thể lệch thời điểm tách đá giữa các máy vài giây để giảm đỉnh nhu cầu khí, đồng thời kiểm tra bình tích khí gần máy làm đá và đường kính ống chính. Nếu vẫn tụt áp, cần đánh giá lại lưu lượng máy nén và dung tích bình tích khí.
